de Wijkwebsite voor Nijmegen-Oost

Blikvanger: Tjalie Robinson

In deze rubriek willen wij u deelgenoot maken van zichtbare, maar ook minder zichtbare blikvangers in Nijmegen-Oost. Daar hoort in ieder geval een foto bij, maar natuurlijk ook een interessant achtergrondverhaal.

Door René van Onna

Een van mijn gewaardeerde mede-redactieleden had hem ontdekt. Een ingemetselde steen in een muur van een huis aan de Dominicanenstraat. ?Je moet maar eens gaan kijken. Volgens mij is op die plaats een bekende Nijmegenaar geboren?. Op de plaats aangekomen zag ik de steen pas na drie keer langsrijden. Toen ik omhoog keek.


De gedenksteen geeft aan, dat op de Dominicanenstraat 115-117 werd geboren Tjalie Robinson. Voor velen wellicht een naam met niet zo?n bekende klank. Wie was hij? Tjalie Robinson, pseudoniem van Jan Boon, was journalist en schrijver. Hij werd in 1911 geboren uit een Indische moeder, Fela Robinson, en de Nederlandse beroepsmilitair Cor Boon, die in Nijmegen een opleiding tot sergeant volgde. Als baby van drie maanden vertrok hij uit Nijmegen met zijn ouders naar Indië, waar hij tot 1954 bleef. Hij woonde op West-Java. Als kind was hij een straatvechter. Vervolgens was hij onderwijzer, later werd hij schrijver en journalist. Na zijn terugkomst in Nijmegen heeft hij niet meer in de stad gewoond. Hij kwam er nog wel, omdat zijn dochter Pamela er woonde. Tjalie Robinson was een bekende Indische Nederlander met Indische wortels. Robinson was een voorvechter van de Indische cultuur en dat blijkt onder andere uit zijn publicaties.
Zeer bekend werden zijn ?Piekerans van een straatslijper? (volledige uitgave in 1965), schetsen die teruggaan naar zijn jeugd in Djakarta. Behalve geestig zijn zij vervuld van weemoed om de `oude dingen die voorbij zijn’. Zijn bijzonder verteltalent blijkt ook uit zijn eveneens sterk autobiografische novellen die, geschreven onder het pseudoniem Vincent Mahieu, werden gebundeld in Tjies (1960) en Tjoek (1961) en die zich afspelen in het milieu van de kleine Indo’s. De genoemde titels (beide een soort geweer aanduidend) zijn ontleend aan de jacht, van zo essentieel belang binnen de Indo-cultuur. Die Indo-cultuur uit zich ook in het taalgebruik: zowel de `Piekerans’ als de novellen zijn geschreven in een Nederlands vermengd met petjo (een soort Indisch-Nederlands) en Djakartaans dialect.
De persoon Jan Boon bestond in feite uit twee persoonlijkheden. Eerst was er Tjalie Robinson, de Indo, de journalist, die trouw wilde blijven aan zijn eenvoudige Indische afkomst. De tweede persoon was de schrijver en literator Vincent Mahieu, die de weg van de Westerse cultuur was ingeslagen. Beide personen hadden en hebben hun eigen ?fanclub?. Maar weinigen zijn in staat beide personen te waarderen.

Robinson?s naam en faam beperkten zich vrijwel alleen binnen de Indische gemeenschap in Nederland. Kenners beschouwen Robinson echter als een natuurtalent, gedreven door ?een vulkanisch temperament?. Zijn verhalen zijn van een onverwoestbare vitaliteit en hoewel veertig, vijftig jaar geleden geschreven, allerminst gedateerd. De afzonderlijke verhalenbundels van Mahieu zijn niet meer leverbaar, maar er is wel een mooie bundel verzameld werk van hem verkrijgbaar.
De gedenksteen op de foto werd op 6 maart 1992 onthuld. De gemeente Nijmegen wilde deze voorvechter van de Indische cultuur eren en deed dat op initiatief van het Nijmeegs Literair café. In 1995 besloot de commissie straatnaamgeving van de gemeente een straat naar de schrijver te noemen. Deze bevindt zich in de Nijmeegse wijk Hees, tussen straten, die zijn vernoemd naar andere Nijmeegse Schrijvers, zoals Jan Brinkhoff en Frans Kellendonk.
(Bron:Bandoeng aan de Waal (Pieke Hooghoff)