de Wijkwebsite voor Nijmegen-Oost

Een bijzonder stukje Hengstdal

Vanaf 1948 werkten de architecten samen in het Bureau voor Architectuur en Stedenbouw Deur en Pouderoyen, gevestigd in een pand aan de Berg en Dalseweg. De gebouwen die naar ontwerp van dit Bureau werden opgetrokken, vertonen kenmerken van de Bossche School, een stroming in de architectuur die zich onder meer liet inspireren door de vroegchristelijke Italiaanse bouwkunst. Zo werden in het centrum van Nijmegen het Carmelklooster en de —inmiddels afgebroken- Carmelkerk en het gebouw van Van der Werff aan de oostzijde van Plein 1944 gebouwd.

In 2004 werd bij een onderzoek naar de architectuurgeschiedenis van Hengstdal ontdekt dat de architect Cornelis Pouderoyen verantwoordelijk is geweest voor de ontwerpschets uit 1948 van de buurt Broersveld oost.

Broersveld is het meest oostelijke gedeelte van Hengstdal en wordt begrensd door de Berg en Dalseweg, Broerdijk en Postweg. Het plan dat Pouderoyen opstelde betrof Broersveld oost, dat oostelijk van de Ahornstraat en de Beukstraat ligt.

De onderzoekers betitelen Broersveld als ?een hoogtepunt van moderne stedenbouwkunde in Nijmegen? en bovendien als ?een van de naoorlogse hoogtepunten van stedenbouw en architectuur naar opvatting van de traditionalistische architectuurstroming De Delftse School?.

Wat is nu zo bijzonder aan deze buurt? Om te beginnen is het belangrijk te bedenken, dat de financiële middelen in de jaren van de wederopbouw beperkt waren. Er was simpelweg geen geld om huizen aantrekkelijker te maken door bijvoorbeeld het aanbrengen van details in de gevels. Men moest dus andere middelen vinden om een zekere eentonigheid in het karakter van een straat te vermijden. Een voorbeeld hiervan is te zien in de Ahornstraat en de Corduwenerstraat, waar aan het eind van de straat de korte laatste rijtjes huizen terugspringen en een klein groen pleintje is aangelegd (zie foto). Zo wordt met een simpele ingreep variatie aangebracht in het straatbeeld.

Maar er is meer. Ook de hoogbouw die in de wijk gerealiseerd moest worden is op een bijzondere manier in het stratenpatroon ingepast. De architect koos er namelijk voor om dit nieuwe type woning te combineren met een traditionele stedenbouw. Veel andere, modernistische architecten plaatsten de nieuwe hogere woningen op een nieuwe manier in de straten door de flats vrij in de ruimte neer te zetten en geen onderscheid meer te maken tussen voor- en achterkant van een flatgebouw. Pouderoyen besloot echter om de portieketage woningen op een traditionele manier aan de straat te plaatsen, en de gebouwen een voordeur en een voortuin te geven. Bovendien speelde hij met de variatie in hoogte van de verschillende woningen op een slimme manier in op het reliëf van het Hengstdal.

Dat Pouderoyen het landschap als uitgangspunt nam voor zijn ontwerp blijkt ook uit een aantal andere vondsten. De straten ten zuiden van de Hengstdalseweg, de Olijfwilgstraat en de Lijsterbesstraat, heeft hij bijvoorbeeld parallel aan de hoogtelijnen laten lopen. Maar ook de loop van de Hengstdalseweg heeft hij zo ontworpen dat de beleving van het natuurlijke reliëf versterkt wordt. Door de weg namelijk niet recht te laten lopen, maar er een flinke kromming naar rechts in te maken voordat de weg uiteindelijk in een scherpe bocht naar links op de Berg en Dalseweg uitkomt, bereikte hij dat de ervaring dat men hier uit een dal omhoogklimt, versterkt wordt. Dit effect is nog sterker doordat rechts van een wijd uitwaaierende parkstrook een weg loopt die steeds hoger boven de Hengstdalseweg uitklimt(zie foto).

Een bijzondere wijk verdient bijzondere aandacht. Op het moment is Woningbouwvereniging Standvast bezig een toekomstvisie voor Hengstdal te ontwikkelen, waarbij rekening wordt gehouden met het karakter van de wijk. Het is te hopen dat men er in zal slagen om eventuele vernieuwingen op een harmonieuze manier in de bestaande bebouwing in te passen.