de Wijkwebsite voor Nijmegen-Oost

Rechtswinkel: het belanghebbende-begrip

Stelt u zichzelf eens voor: u heeft een prachtig huis met een mooie tuin gelegen in een prettige buurt. Dan komt u er achter dat er een nieuw restaurant komt en wel twee huizen verderop. Hier bent u natuurlijk niet blij mee. Denk maar eens aan de overlast, de geur, mensen die voor u deur parkeren en ga zo nog maar even door. Maar wat kunt u er tegen doen? U kunt bezwaar indienen tegen de bouwvergunning, maar hiervoor dient u op grond van de wet wel belanghebbende te zijn. Wat dat begrip nou precies inhoudt zal ik u vertellen.

Door Ingrid Kluiter
Medewerker Rechtswinkel Nijmegen-Oost

Belanghebbende
Het begrip ’belanghebbende’ wordt in artikel 1.2 lid 1 van de Algemene Wet Bestuursrecht (AWB) gedefinieerd als degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken. Het is van belang om te weten of een persoon aangemerkt kan worden als belanghebbende, omdat er bij de voorbereiding van een besluit nagegaan moet worden welke belangen in de besluitvorming moeten worden betrokken.
Aan het belanghebbende-begrip zijn eisen verbonden. Er moet sprake zijn van een eigen, objectief bepaalbaar, actueel, individueel en rechtstreeks betrokken belang van een persoon of entiteit. Van elke vereist belang zal ik u een korte uitleg geven.
Aan de genoemde eisen is hoe dan ook voldaan als er sprake is van een besluit dat zich richt tot de geadresseerden, degene die het besluit heeft uitgelokt. De problemen rijzen bij derdebelanghebbenden. Dit zijn personen die niet geadresseerde van het besluit zijn maar wiens belangen al naar gelang de aard van het besluit in kwestie ook rechtstreeks bij het besluit zijn betrokken, bijvoorbeeld de buurman van degene tot wie het besluit is gericht.

Eigen, objectief bepaalbaar en actueel belang
Het moeten hebben van een eigen belang houdt in dat een persoon alleen op mag komen voor zijn eigen belangen. Je mag alleen de belangen van een ander behartigen met een machtiging.
Een objectief bepaalbaar belang houdt in dat een persoon niet als belanghebbende wordt aangemerkt als zijn belangen alleen bestaan in zijn persoonlijke belevingswereld. Dat iemands gevoelens door het besluit gekrenkt zijn, is niet genoeg voor het aannemen van een objectief bepaalbaar belang.
Om belanghebbendheid in de zin van artikel 1.2 lid 1 AWB aan te nemen, moet er ook sprake zijn van een actueel belang. Hiervan is geen sprake wanneer het gaat om vrees voor ontwikkelingen die zich zouden kunnen voordoen als het besluit doorgaat. Datzelfde geldt als iemands belang wordt gevormd door iets wat hij zelf misschien zal gaan doen.

Individueel/persoonlijk belang
Bij dit vierde vereiste gaat het erom dat je aannemelijk kan maken dat jouw belangen zich onderscheiden van de belangen van een ander. Problemen kunnen zich hierbij voordoen als het gaat om algemene besluiten die jegens iedereen gelden. In algemene zin kan gesteld worden dat indien er voor een persoon een waarde in het geding is en die met vele andere personen gedeeld wordt, er geen sprake is van een individueel belang.

Afstands- of nabijheidscriterium
Als het gaat om een beschikking, een besluit dat geldt voor een concreet persoon, wordt er meestal gebruik gemaakt van het afstands- of nabijheidscriterium. Dit criterium speelt vooral een rol bij besluiten die gevolgen kunnen hebben voor ruimtelijke implicaties en houdt in dat er gekeken wordt naar de afstand tussen de woonplaats van een mogelijke belanghebbende en de locatie waarop het besluit betrekking heeft.
Er wordt ook gebruik gemaakt van het zichtcriterium, deze ondersteunt het afstandscriterium. Hierbij is wel bepaald dat het feit dat er geen uitzicht bestaat op een bepaalde ?activiteit? niet gelijk af hoeft te doen aan de belanghebbendheid

Rechtstreeks betrokken belang
Het laatste vereiste houdt in dat er een zekere aanneembare causaliteit moet bestaan tussen het besluit en de belangen van een persoon. Aan dit vereiste is hoe dan ook niet voldaan als het gaat om een afgeleid belang, een belang dat niet rechtstreeks geraakt wordt maar door een contractuele of privaatrechtelijke relatie. Een voorbeeld maakt het misschien iets duidelijker. Stel u zou gaan werken in het nieuwe restaurant en de vergunning wordt geweigerd. U wilt bezwaar maken, omdat u anders geen baan meer heeft. In deze situatie is er sprake van een contractuele relatie. Daar u een overeenkomst heeft met u werkgever wordt u niet rechtstreeks geraakt in uw belang, ook al voelt u wel de gevolgen van de weigering.

Wanneer u dus bezwaar zou willen maken tegen de bouwvergunning van het nieuwe restaurant, is het dus van belang dat u aan bovengenoemde eisen voldoet. Hopelijk is dit veel voorkomende vraagstuk een beetje opgehelderd en kunt u, mocht u in een dergelijke situatie belanden, voor u zelf al vast uitmaken of u belanghebbende zou kunnen zijn.