De Wijkwebsite voor Nijmegen-Oost

De Van Langeveldstraat

Een bescheiden straatje middenin de Schildersbuurt, vanaf de rotonde aan de Daalseweg tot aan de Rembrandtstraat. Stelt niet veel voor met slechts 42 huisnummers, waarvan de meeste oorspronkelijk boven- en benedenwoningen zijn plus nog - zeggen en schrijven - drie huizen, die tegenwoordig wel middenstandswoningen genoemd worden. Gezien de buurt moet die Van Langeveld een min of meer bekende kunstschilder zijn geweest. Maar was hij dat ook?

Een zeer goede vriend van mij is in het bezit van een befaamd standaardwerk over Nederlandse kunstenaars en dus vroeg ik hem, wat er in "Scheen" over Van Langeveld te lezen viel. Jammer: er werden slechts twee schilders in genoemd met de naam "Langevelt". Dus zonder ‘van’ en met een ‘t’ op het eind. Heel wat nummers geleden heb ik eens in het Gemeentearchief een drietal boekjes van Raeven en Janssen over ‘Nijmegen Oost’ geraadpleegd in verband met een stuk over de oorlogsgevolgen voor onze wijk en vond daar o.a. iets over straatnamen. Daar stond ook iets summiers over Van Langeveld. Hij zou inderdaad een kunstschilder zijn geweest, maar dat was het wel zo’n beetje.

Een herhaald bezoek aan het Archief had meer succes! Een van de archivarissen haalde twee straatnamenboeken tevoorschijn, het oudste was van Van Schevichhaven en het tweede was een soort herdruk. Daar vond ik al wat meer informatie: Rutger van Langeveld werd in Nijmegen geboren op 15 februari 1635. Voor zover bekend is er in Nederland slechts één werk van zijn hand, voorstellend het huwelijk van Graaf Gerard van Gelre met Ermgard, Gravin of Vrouwe van Zutfen, gemaakt in opdracht van het Stadsbestuur als allegorische voorstelling van de vereniging van beide graafschappen. Het was bedoeld als schoorsteenstuk voor de ‘Landschapskamer’( tegenwoordige Raadszaal).

Kunstenaars toen nog verwend…

Behalve kunstschilder was Rutger ook bouwkundige. Volgens het ‘Rekenboek’ uit 1667 werden aan hem negen guldens en negen stuyvers betaald "Voort affteyckenenvan twee portalen ende een deur opt stat- huis om daernae gewerckt te worden". Verderop nog "Voort maecken van seeckere teyckeningen van Bellevideren (Belvedère?) ende eenafteyckeninge van justicie" nog dertien gulden.En in augustus 1676 werd hem door het Stadsbestuur ook nog toegestaan "het gebruik van het capellecken onder de Marienburgsekerck "tott excerceren van zijn schilderconst". Moet dan toch wel een gewaardeerd vakman zijn geweest!

Toen de archivaris merkte dat ik klaar was met de straatnamen, kwam hij met een derde boek aan: "Penschetsen uit Nijmegen’s geschiedenis" van H.D.J. van Schevichhaven, Gemeentearchivaris (volgens eigen zeggen). Het bleken korte verhalen te zijn over verschillende gebeurtenissen of personen uit onze stad, uitgegeven door Fa. Ten Hoet in 1898. Eén daarvan vertelt meer over deze raadselachtige figuur: "Nijmegen heeft alhier niet alleen meer geleerden ter wereld gebracht dan wel menig geheele landschap". aldus van Slichtenhorst. Hij wijst daarbij naar een statige lijst met namen, die op -ius eindigen. "Minder vruchtbaar was onze stad in het voortbrengen van schilders: Nicolaas de Heldt Stockade en Rutger van Langeveld. Van Stockade bezit de stad enkele stukken; van Van Langeveld slechts één werk".

Wat heeft deze man nu de rest van zijn leven gedaan? Welnu:

Toen Frederik Willem, keurvorst van Brandenburg (het latere Berlijn) in 1678 een reis door Nederland maakte leerde hij ook Rutger van Langeveld kennen en raakte blijkbaar dusdanig van diens werk onder de indruk, dat hij hem meegenomen heeft als hofschilder en bouwmeester. Zeventien jaar later overleed de kunstenaar en werd begraven in de Dorotheakerk, die naar zijn ontwerp werd gebouwd.

Vreemd is, dat - behoudens enige bouwwerken, waaronder een slot - ook in Duitsland geen schilderijen van hem bekend zijn.

Helaas is de huidige Van Langeveldstraat tweedehands. Tussen 1915 en 1927 behoorde die naam aan wat sindsdien de Esdoornstraat is.

Tenslotte nog "Hot News":

Enige weken geleden doken vanonder de vloer van een huis alhier enkele heel oude geschilderde portretten op.

In een volgend nummer hoop ik u daar wat meer over te vertellen.