de Wijkwebsite voor Nijmegen-Oost

Deo volente : Pastor Smits 40 jaar priester

Deo volente, als God het wil, hoopt pastoor Jan Smits op 16 juni de dag te herdenken, dat hij veertig jaar geleden in de St. Janskathedraal in Den Bosch tot priester werd gewijd door Mgr. Bekkers.

Door Jeannet de Groote

Ze waren met drieëntwintigen die dag, een voor die tijd normale klasgrootte. Kom daar nu eens om, tegenwoordig zijn de klassen vele malen kleiner. Daarom gaat de pastoor, hoewel hij inmiddels 65 is, nog maar niet met emeritaat, met pensioen. Er staat tegenwoordig niet direct een opvolger klaar, zoals vroeger, dus wil hij ruimte en tijd nemen om een vervolg van de parochie in de toekomst zeker te stellen.  Pastoor Smits heeft zijn hele leven in en om het Brabantse doorgebracht. Geboren in Moergestel en al snel verhuisd naar Oisterwijk, besloot hij al op jonge leeftijd dat hij priester wilde worden. Het kostte hem een jaar extra om zijn Frans bij te spijkeren, maar toen ging hij toch naar het klein- en daarna naar het groot-seminarie. Van die klas zijn er nog maar twaalf priesters over: sommigen zijn gestorven, anderen hebben het ambt verlaten. Bij die klasgenoten was ook de huidige bisschop van Breda, Mgr. Muskens. Na enkele jaren als kapelaan in Druten te hebben gewerkt, werd Smits in 1968 kapelaan in Waalwijk. In de tien jaar dat hij daar werkzaam was, groeide hij helemaal in het sociale leven. Nog steeds moet hij bij een wedstrijd tussen NEC en RKC toegeven, dat zijn hart meer bij de Waalwijkse club ligt.  

Volkskerk 
Jan Smits leefde in zijn jeugd in wat toen nog de ‘volkskerk’ was: De Katholieke kerk hoorde, zeker in Brabant, gewoon bij het dagelijks leven en drong in alle aspecten daarvan door. Onder de bisschoppen Bekkers en Bluyssen was er alle aandacht voor vrijheid tot het individuele geloven. Alles was mogelijk, gelovigen konden heel veel zelf invullen. Binnen de kerk kwamen steeds meer externe pastoraal werkers in dienst. Om op gelijk niveau met hen te kunnen werken, volgde Smits in zijn Waalwijkse tijd de opleiding aan de sociale academie. Hij heeft volop herinneringen aan de roerige tijd in de kerk: ‘De mensen waren gewoon geraakt aan veel vrijheid. Maar de wereldkerk moest wel een beetje op een lijn blijven, dus werden ook in Nederland de touwtjes wat strakker getrokken. Bisschop Bluyssen moest regelmatig op het matje komen. Maar om hem te steunen stonden dan veel gelovigen hem op te wachten op het station bij zijn terugkeer. Uit de vrijheden van toen is de Acht Meibeweging voortgekomen, die aanvankelijk dwars op de traditionele kerk stond. Maar in werkelijkheid was de grens niet zo scherp. Veel parochies lazen twee bladen van het bisdom, ook het alternatieve. Tegenwoordig zijn de opstandigen van toen ook al een jaar of vijftig of ouder geworden en wat milder, en de opstelling van de kerk is ook wat minder strikt. Je kunt zeggen dat er nu een vorm van evenwicht is.’ 

Samenwerking
‘Binnen de kerk zijn er zoveel verschillende opvattingen ontstaan, dat bijna elke parochie wel anders is. Dat was al zo en leverde ook genoeg problemen op, toen de parochies Christus Koning en Stephanus samen gingen. Nog steeds merk je binnen de parochie dat de oude bloedgroepen elkaar opzoeken. Het is natuurlijk ook niet niks als je de kerk uitmoet, waarvan Frans Stuart altijd zei dat die met kwartjes en dubbeltjes van de gelovigen bij elkaar was gespaard. Maar na vele jaren zijn we er toch uitgekomen. En dan begint het bisdom nu aan te dringen op alweer een nieuwe fusie, dit keer van de vier parochies in Nijmegen Oost: Dominicus, Antonius van Padua, Maria Geboorte en wij. Want daar vinden ze dat elke parochie een eigen priester moet hebben en dat kan, met de huidige mogelijkheden, alleen op deze manier. Het is een opvatting dat een priester bepaalt of er een parochie is. Maar je kunt net zoveel zeggen voor de opvatting dat de mensen die een parochie vormen, het bestaan ervan bepalen en dat een priester in feite een passant is.’ 

De straat
Jan Smits vindt dat je van de mensen zelf moet uitgaan, in hun dagelijks leven, op straat, en van daaruit de geloofsbeleving moet plaatsen. ‘Bij de parochie Dominicus zie je dat ze meer de nadruk leggen op het samen-parochie-zijn, terwijl de Maria Geboorteparochie de geest ademt van de Emmanuel-beweging: de klemtoon ligt op spiritualiteit, meditatie en gebedsleven. In onze parochie zijn we gekomen tot het zoeken naar wat er in en tussen mensen leeft en hoe mensen dat een plaats kunnen geven in hun geloofsbeleving. Als ik dan terugkijk, zie je dat bisschop Muskens dezelfde benadering heeft: willen weten wat er onder mensen speelt en daarmee omgaan en werken.’ ‘De mensen van mijn parochie wonen in Nijmegen-Oost en daarmee vind ik dat ze, net als ikzelf, bevoorrecht zijn. Het is er prettig wonen en er is een goed gevoel van binding met elkaar. Binnen de parochie zijn ze nu bezig met een inzameling voor een cadeau. Ik weet al wat het wordt: in september ga ik naar Rome. Meer vakantie dan studiereis, maar ik hoef echt geen bonnetjes te overleggen hoor, ze vertrouwen me…’