De Wijkwebsite voor Nijmegen-Oost

Een lange hete zomer in Nijmegen-Oost

Een combinatie van intensiever gebruik van het verslavingscentrum in de Mr. Franckenstraat, extra overlast voor omwonenden en ongelukkige communicatie over uitbreidingsplannen zorgde voor een lange, hete zomer in Nijmegen-Oost. Veel bewoners voelen zich hierdoor bijzonder geraakt in hun persoonlijke levenssfeer en zoeken elkaar op om gezamenlijk actie te ondernemen tegen deze ongewenste ontwikkelingen in hun buurt. De Wijkkrant heeft voor u de feiten op een rijtje gezet en gesproken met een aantal betrokkenen waaronder wijkwethouder van Hooft, het voltallige actiecomité en vele omwonenden.

Door Sarah Albers en Eric Hendriks



De feiten  

Gelders verslavingscentrum De Grift heeft in het voorjaar een gebruiksruimte voor verslaafden geopend in de Mr. Franckenstraat. Dit zonder daarvoor expliciet toestemming te vragen aan de gemeente. Eerder had de Grift al wel gevraagd om een tijdelijke uitbreiding van personeel en het mogen doorvoeren van een “bescheiden” aanpassing aan het gebouw. In mei meldt De Grift aan de gemeente dat deze voorzieningen zijn bedoeld om het gebruik van harddrugs mogelijk te maken. Tot dan toe was er in Nijmegen geen locatie waar het gebruik van harddrugs was toegestaan. Dit betekent dat gebruikers hun drugs dan meestal op straat, in portieken en in parken snuiven, roken of spuiten. Toen de gemeente hier achter kwam is na overleg afgesproken de gebruiksruimte te gedogen onder strikte voorwaarden, waaraan De Grift zich diende te houden. In juli nam het College hierover een niet-openbaar besluit. De informatie aan de bewoners zou in verband met de vakantie pas begin september 2003 plaatsvinden. Helaas lekt dit nieuws voortijdig uit via De Gelderlander en kregen de omwonenden hoogte van de plannen. Deze organiseren hierop een emotievolle bijeenkomst voor de buurt waarbij 160 buurtbewoners aanwezig zijn. Wethouders van Rumund en van Hooft mogen luisteren. Begin september belooft het College de gebruiksruimte per 1 januari te sluiten. Hieraan wordt niet expliciet gekoppeld de tijdige afronding van de verbouwing van het Multi Functionele Centrum (MFC) in het stadscentrum. Op dat moment lag de verbouwing stil vanwege een schorsing op grond van een beroepsschrift Monumentenverordening. Deze schorsing is door de rechter opgeheven. Het is niet zeker op welke termijn het MFC open kan. Het is niet duidelijk wat dit betekent voor de sluiting van de gebruiksruimte aan de Mr. Franckenstraat.

Actiecomité “We weten niet wat de gemeente met onze wijk wil en dat steekt ons”. Zo beëindigt Ernest Verver, lid van het actiecomité Oost, zijn betoog. “In het collegeakkoord is het alles in en rondom de wijk dat de klok slaat. De wijk als hoeksteen van de Nijmeegse samenleving waarin de gemeente Nijmegen als partner optreedt. Van deze ideologie treffen we weinig aan in het huidige optreden van de gemeente.” We bevinden ons in het gezelschap van Hans Schraven, Héléne van Beek, Ineke Angenent, Anita Hol, Ernst Verver en Paul Meinsma, allen leden van het actiecomité van het eerste uur. Ze zijn bij elkaar om zich te beradenop de te nemen stappen. Ze maken een strijdlustige in druk en willen goed beslagen ten ijs komen in deze ‘strijd’ tegen de gemeentelijke plannen.  We praten over de toegenomen overlast rondom het Mariaplein, al vanaf begin van dit jaar. In augustus is in de buurt de spreekwoordelijke druppel ontstaan door een illegale uitbreiding van de gebruikersruimte bij De Grift in de Mr. Franckenstraat en een voorgenomen uitbreiding van een ambulant zorgcentrum van dezelfde organisatie aan de Berg en Dalseweg. “De grens van de buurtbewoners is nu echt bereikt” aldus Héléne van Beek. Wij willen best ons deel van de overlast op ons nemen en dit hebben we de afgelopen jaren ook laten zien. Ons deel van de wijk kraakt in haar voegen onder de last van de maatschappelijke hulpverlening. We willen dat het hier én nu stopt. Sluiting van de gebruikersruimte aan de Mr. Franckenstraat en géén toestemming voor de Grift om te verhuizen naar de Berg en Dalseweg.“
Hans Schraven is de voorzitter van het buurtcomité in oprichting en deelnemer aan de juridische werkgroep. “We willen niet discussiëren over hoe het in deze stad moet met de spreiding of niet-spreiding van hulpverlening. En ook niet meepraten over waar het eventueel wél zou kunnen. Dat is niet aan ons maar aan de gemeente. Er is nu eenmaal een bestemmingsplan voor Nijmegen-Oost en wij zijn van plan om de gemeente daaraan te houden. Afwijking hiervan zonder daartoe de normale procedures te doorlopen achten wij volkomen illegaal.” Fijntjes voegt hij eraan toe dat de Nijmeegse politiek blijkbaar haar huidige bestaansrecht is vergeten. “Een groot deel van het linkse college zit op het pluche dankzij een flink aantal stemmen uit Nijmegen-Oost. Wij zijn de kurk waarop dit college drijft”. Het actiecomité heeft eind augustus op eigen initiatief een bijeenkomst georganiseerd voor buurtbewoners. Wethouders Van Hooft en Van Rumund waren ook uitgenodigd, maar slechts ‘om te luisteren’. Het werd een veelbewogen avond met veel emotie. “Toen werd mij pas duidelijk hoeveel overlast er in de loop van de maanden is ontstaan” zegt Ineke Angenent. “Ik heb daar verhalen gehoord waar de honden geen brood van lusten.“

Inmiddels is de gemeente druk bezig de achterstand in communicatie weg te werken. Zo is een speciale nieuwsbrief verschenen waarin de wijkbewoners over de stand van zaken worden geïnformeerd. Het wijkcomité Oost wordt ook vernoemd, echter dat deze niet actief deelneemt omdat het vindt dat de gemeente eerst haar verantwoordelijkheid moet nemen. Ook wordt hier de oprichting van een buurtbeheergroep aangekondigd.  Dit is toch een prima actie van de gemeente? Ernest Verver ziet dit echter als symptoombestrijding. ”Het probleem wordt veroorzaakt door het feit dat de gemeente de uitbreiding van de gebruiksruimte gedoogt. Als de politie, DAR, De Grift en de gemeente doen wat ze moeten doen dan is er geen enkel probleem! En dus is er dan ook geen beheersplan nodig". 

De wijkwethouder 

Wijkwethouder Hans van Hooft is bij aanvang van ons gesprek duidelijk: verslavingszorg behoort niet tot zijn portefeuille en hij zal dus geen inhoudelijke uitspraken doen over het beleid van zijn collega Geert van Rumund. “Dat hebben we in het college zo afgesproken”. Wel is Van Hooft bereid om te praten over zijn rol als wijkwethouder en over zijn rol als wethouder belast met het toezicht. “Maar dan weer niet over de politie, want dat zit weer in de portefeuille van Guusje.” Als wijkwethouder fungeert Van Hooft als ‘de ogen en oren van het college’ in Nijmegen-Oost. In die hoedanigheid heeft hij de problematiek rondom De Grift met collega van Rumund besproken. Van Hooft erkent volmondig dat de communicatie rondom de uitbreiding van De Grift totaal verkeerd is gelopen. Op 15 juli besloot het college dat ‘de voorzieningen in de Mr. Franckenstraat’, onder voorwaarden zullen worden getolereerd. Dit besluit is tijdelijk niet-openbaar in verband met de vakantieperiode. “Als we in die periode een informatiebijeenkomst hadden georganiseerd, hadden veel mensen niet aanwezig kunnen zijn en had iedereen geroepen: nu durven ze wel!”  Voelde het college zich niet voor het blok gezet door De Grift? “Nou, een beetje verrassend was het wel,” zegt van Hooft, “maar na overleg met de gezagsdriehoek (politie, justitie en burgemeester red.) werd duidelijk dat een dergelijke gebruiksruimte voor de omgeving juist de overlast beperkt. Daar ben ik ook van overtuigd.” Van Hooft betreurt het dat juist dit feit de buurt zo in het verkeerde keelgat is geschoten. “Ergens begrijp ik het wel, de buurtbewoners hebben de verslavingsproblematiek jarenlang getolereerd en op een dag is het genoeg.” Op 27 augustus jl. werden Van Hooft en zijn collega Van Rumund uitgenodigd op een door bewoners georganiseerde avond. ‘Oost geeft wethouders oorvijgen’, kopte De Gelderlander een dag later. Tijdens de overlegavond liepen de spanningen zo nu en dan hoog op. “Ik heb me verweerd tegen de bezwaren van de buurt en dat heb ik misschien niet altijd even diplomatiek gedaan”, zegt van Hooft nu. “Ik kreeg sterk het gevoel dat het doel van de avond was om het college een keer goed de waarheid te zeggen en niet zozeer het plegen van overleg. Maar zoiets hoort een beetje bij het vak van wethouder en als je niet tegen de hitte kunt, moet je uit de keuken gaan. Die avond ben ik inmiddels al lang weer vergeten, maar ik hoop van harte dat het extra toezicht iets oplevert.” Van Hooft heeft er voor gezorgd dat het toezicht in de buurt wordt geïntensiveerd. Dit gebeurt door de inzet van Bijzonder Opsporings- Ambtenaren (BOA’s) in dienst van de gemeente, die strenger en vaker controleren en die volgens Van Hooft ook bekeuringen mogen uitdelen. Ook de politie laat zich wat vaker zien aan de Mr. Franckenstraat. “Ik krijg teruggemeld dat het nu redelijk rustig is.” Ten tijde van het interview was de uitspraak van de rechter met betrekking tot de bezwaren van de omwonenden aan de Van Schevichavenstraat nog niet bekend. “Als de rechter die bezwaren gegrond verklaart, dan wordt het voor ons erg ingewikkeld. De Grift zal dan waarschijnlijk per 1 januari 2004 niet vertrekken aan de Mr. Franckenstraat, dat is overmacht…” Komt het nog goed tussen de buurt en de gemeente? “Vast! Maar waarschijnlijk niet met iedereen… Ik hoop van harte dat de overlast snel afneemt en dat De Grift per 1 januari 2004 vertrekt naar de Van Schevichavenstraat.” 

Omwonenden.
Arno de Laak van de gelijknamige winkel aan de Berg en Dalseweg ondervindt al jaren overlast van junks. “Ik heb in totaal al veertien winkelverboden tegen diverse junks lopen” vertelt hij. “Ze komen opgefokt schreeuwend mijn winkel in, vallen mijn klanten lastig, vragen om geld en worden agressief als je ze vraagt om de winkel te verlaten. Het dieptepunt uit de afgelopen jaren is een junk, twee koppen groter dan ik, die na mijn vraag om weg te gaan zijn jas openritst, een gigantische stalen ketting van zijn middel haalt en daarmee onbeheerst begint te zwaaien. Dan is het gauw afgelopen met mijn bravoure!  Ook voor het personeel van De Laak is het lastig om overzicht te houden. “Er komen er drie binnen, één verdwijnt richting wijnhoek voor de dure wijnen, de ander gaat naar het bier en weer een ander duikt een andere hoek in. Dat maakt het voor ons ondoenlijk.”
Doet de politie dan niets aan deze wantoestand? “In het begin heb ik een paar keer aangifte gedaan maar daar gebeurde weinig mee. En als ik elke keer aangifte moet doen dan zit ik elke dag wel een keer op het politiebureau. Daarvoor had ik echt geen tijd. Ik ben toen gaan praten met de toenmalige wijkagent. Met hem heb ik goede afspraken kunnen maken. Ik hoefde geen aangifte meer te doen maar kon gewoon bellen waarop de politie direct zou komen. Dit werkt prima en ik ben daar dan ook erg positief over.”
Dus hier hoeft niets te veranderen?
“Integendeel! De politiek en de gemeente kijken vooral naar de aangiftecijfers voordat ze in actie komen. Ik heb dus al lange tijd de afspraak met de politie dat ik geen aangifte meer doe, maar ze gewoon bel als ik overlast heb. De aangiftecijfers geven dus een totaal verkeerd beeld van de werkelijkheid. Hierover heb ik kort geleden een gesprek gehad met burgemeester Ter Horst. Een zeer positief gesprek, moet ik zeggen.” De overlast is al die jaren al te groot geweest. Ik vind dat deze overlast niet in verhouding staat tot de grote vrijheid die deze junks krijgen. Wat mij betreft gaan ze verplicht afkicken.  De buurt is eigenlijk te netjes en te sociaal en daar maakt de gemeente misbruik van. Dit blijkt weer uit de manier waarop nu wordt omgegaan met de plannen van de Grift op de Berg en Dalseweg 61. Midden in de vakantie een inspraakavond voor de buurt organiseren én deze vier(!) dagen van tevoren aankondigen is gewoon te gek voor woorden. Zo neem je de buurt als partij niet serieus. En als er daarnaast ook nog te weinig wordt gecommuniceerd door de gemeente dan krijg je inderdaad grote onrust. En dat is wat ik de politiek verwijt.“ 

In café Trianon (waar nu ook het kollektief van De Kantine te vinden is) ondervinden ze weinig overlast van de junks op straat. De barmedewerkster, met werkervaring in daklozenhulp en psychiatrie: “ik merk er weinig van. De groepsvorming was in augustus wat meer maar dat is nu eigenlijk niet meer zo.” 

Martijn Emons woont al jaren met zijn gezin in de (vet) Ten Hoetstraat(eindvet), vlakbij de gebruiksruimte. “Ik merk nu sinds drie weken meer overlast, veel schreeuwende junks, een hoop onderling geduw en getrek. Maar ik heb geen persoonlijke incidenten meegemaakt, dat was vier jaar geleden wél zo, toen zag je ze echt gebruiken. Er zijn toen op het terrein van Margriet ruim 2000 spuiten gevonden, dat zie ik nu niet meer. Ik zie nu wel vaker politie en zie ze vaker de straat vegen." Bij de overburen van de gebruiksruimte, Sparerib grill Van Dam, hebben ze geen klagen over de junks. “Als ze hier binnen komen dan betalen ze gewoon.”
Daan (8), Guusje (8) en Zenna (8) spelen in de speeltuin naast (vet) basisschool De Buut. Weten zij wat er aan de hand is? “Ik weet van vriendjes wat daar gebeurt” zegt Guusje. “Het zijn junks en ze zijn verslaafd.” “Ja”, vult Zenna aan. “Ik heb laatst een spuitje gevonden en toen heb ik de juf geroepen. Je mag zelf nooit aan spuitjes zitten.” Daan is erg positief. ”Ze zijn héél aardig, ze willen zelfs met ons voetballen!” Dit wordt beaamd door de meisjes: “Je moet met ze oppassen, maar ze zijn héél aardig!”  
Medewerkers van Kolmeijer makelaars -  de directe buren van De Grift - vertellen honderduit. “Na elf uur hebben we erg veel overlast. In het bijzonder van de junks die nét te laat komen voor hun dosis. Ze zijn dan helemaal wanhopig en gaan echt door het lint. Er is dan veel geschreeuw en onderlinge ruzies voor ons kantoor. Ze slaan elkaar de koppen in voor één euro! Bijzonder smerig is dat ze gewoon op straat poepen en plassen, zowel de mannen als de vrouwen. Als je wat van zegt dan krijg je van alles naar je hoofd, laatst gooiden ze een fles drank tegen de gevel kapot.” Merken ze iets van de maatregelen die de gemeente heeft genomen in de afgelopen weken? “We zien de overlast toenemen. We dachten ze te kennen, maar nu zien we steeds nieuwe gezichten. En ook steeds meer auto’s waaronder ook uit Duitsland. We hebben het idee dat het hier in Nijmegen wel héél goed toeven is voor de junks! We zien de laatste weken wel meer politie op de fiets maar we hebben het idee dat de politie pas iets doet als er sprake is van een echt misdrijf.” Bedrijfsmatig merkt de makelaar nog niet zo heel veel al loopt de spontane inloop in het kantoor wel terug. “Mogelijke klanten zijn natuurlijk terughoudend als ze die drukte van de junks zien. Ze worden nog niet lastig gevallen. Het zou me echter niets verbazen als het straks hier een stuk drukker wordt. En dan gaan klanten er absoluut iets van merken!”

Ook Michel Wouters, die sinds 13 jaar aan de Berg en Dalseweg woont, kan meepraten over overlast door junks. “Ze bellen aan, vragen om geld en ze worden boos als je niks geeft. Vroeger gaf ik nog weleens geld, maar daar ben ik nu maar mee gestopt. Tegenwoordig komen ze zelfs bij mij de tuin in en laatst zag ik een vrouw midden op straat plassen.” Hij is van mening dat de overlast de laatste maanden absoluut verergerd is. Dit was voor hem aanleiding om aansluiting te zoeken bij het buurtcomité. Inmiddels is hij daar weer uitgestapt: “Er werd gegooid met allerlei politieke termen waarvan ik vind dat ze niet bij een buurtcomité thuis horen. Laat ze normale taal gebruiken!” Wouters ziet inmiddels wel het resultaat van het verzet van de buurt. “Je ziet meer politie op straat, maar wat mij betreft is het nog te vroeg om te zeggen of het helpt of niet. Ik hoop het wel, want mijn kinderen van 12, 14, 15 en 17 jaar zijn doodsbenauwd.” 

“Natuurlijk wil ik wat vertellen in De Wijkkrant over de overlast van verslaafden, graag zelfs!” reageert  Magda Wijnsma van Verloskundigenpraktijk Berg en Dalseweg Vorig jaar werd ze door een junk die een fiets wilde jatten voor haar huis in elkaar geslagen. “Voorheen zag ik verslaafden voornamelijk als zielig, maar sinds vorig jaar weet ik hoe onberekenbaar en agressief ze kunnen zijn. Ik ben gewoon bang voor ze.”
Haar verloskundigenpraktijk is gevestigd in een souterrain aan Berg en Dalseweg nummer 59. Het nisje voor de ingang van de praktijk wordt bijna dagelijks gebruikt als overnachtingsplek voor junks. Als klap op de vuurpijl wordt ze nu geconfronteerd met de komst van De Grift naar nummer 61, de ruimte boven de praktijk. “Het mag duidelijk zijn dat wij ons hiertegen met hand en tand gaan verzetten. Wij zorgen goed voor onze zwangeren, het kan niet zo zijn dat zij bij een bezoek aan de praktijk worden geconfronteerd met junks en alle randverschijnselen die de verslavingszorg met zich meebrengt. De kosten van een eventuele verhuizing zullen uiteraard op de gemeente worden verhaald.”