De Wijkwebsite voor Nijmegen-Oost

Mark Retera, van psycholoog door striptekenaar

In het hart van Nijmegen-Oost, aan de Tooropstraat, staat de voormalige schoenenfabriek van de Nimco. Waar het onderste deel van het gebouw dienst doet als winkelcentrum, wordt het bovenste deel verhuurd als atelierruimte. In één van deze ruimtes, de vroegere directiekamer, bevindt zich de studio van striptekenaar Mark Retera.

Door Joachim Hilhorst

De bekendste creatie van Mark Retera is de strip DirkJan, die onder andere in De Gelderlander te vinden is. Hoofdrolspelers zijn de ietwat stevige nerd DirkJan, zijn ronduit dikke vriend Bert en verder zijn er bijrollen weggelegd voor weinig alledaagse figuren als kabouters, ruimtewezens en de andere wezens die nodig zijn om Retera’s gortdroge humor over te brengen. Ook heeft Mark Retera jarenlang karikaturen van bekende Nederlanders getekend voor de Panorama, maar daar is hij mee gestopt sinds DirkJan dagelijks wordt gepubliceerd. Helemaal opgehouden met het tekenen van karikaturen is hij ook weer niet, de hoofden uit café De Wereld, dagelijks te zien bij VARA Laat worden nog wel door Retera vervaardigd in samenwerking met een andere Nijmeegse tekenaar, Mars Gremmen. Ik sprak met Mark Retera in zijn studio, waar slechts een felgekleurde kartonnen DirkJan op het bureau herinnert aan zijn werk.

Hoe ben je in Nijmegen verzeild geraakt?

“Nadat ik de middelbare school in Eindhoven had voltooid, wilde ik eigenlijk industrieel ontwerp in Delft gaan studeren, maar ik werd uitgeloot. Toen heb ik maar voor de studie psychologie in Nijmegen gekozen. Ik meende werk te kunnen vinden in die richting.”

En dus ben je maar striptekenaar geworden?

“Ik ben altijd al geïnteresseerd geweest in strips. Tijdens mijn studie ben ik begonnen met het publiceren van stripjes in allerlei studentenbladen en in een van deze stripjes is DirkJan ontstaan. Tegen het eind van mijn studie bleek dat ik me redelijk kon redden als tekenaar en dus ben ik daar mee door gegaan.”

Speelt je opleiding tot psycholoog een rol in je strips?

“Niet echt. De studie psychologie is zo breed dat er altijd wel een parallel te vinden is, maar of dat van belang is vraag ik me af.”

Je tekent nu DirkJan al meer dan tien jaar, is het nog uitdagend?

“Ik heb tien jaar lang voor de Panorama karikaturen getekend en dat werd op een gegeven moment een sleur. Het wordt een trucje; als je er maar genoeg tijd voor neemt dan lukt het wel. Daar was de uitdaging wel van af. Ik vind het tekenen van stripjes een veel mooier vak, ik kan in de strips ook meer kwijt. Ik vind het ook een leuke uitdaging dat DirkJan sinds kort dagelijks wordt gepubliceerd in een aantal kranten, maar het is wel hard werken.”

Je beperkt je tot een paar vaste personages en drie plaatjes per stripje. Kun je jezelf ontwikkelen binnen die beperking?

“In de DirkJan stripjes zit geloof ik wel een ontwikkeling, hoewel ik me afvraag in hoeverre dat te zien is. Het is meer dat mijn interesse in het werk van anderen en mijn kijk daarop is gegroeid. Het personage DirkJan staat uiteindelijk altijd in dienst van de grap. Zijn uiterlijk verandert bijna per strookje. Als het nodig is maak ik hem wat dikker of juist wat dunner. Ook in het opbouwen van de grap probeer ik te variëren, bijvoorbeeld door op het eerste plaatje meteen te beginnen met de clou van de grap.”

Maar zie je jezelf nog twintig jaar doorgaan met DirkJan?

“Twintig jaar is wel heel erg lang, maar ik kan nog wel even doorgaan zo, ik vind het nog leuk genoeg. Ik ben ook met een aantal anderen bezig met het maken van filmpjes. We hebben nu van twee DirkJan strookjes tekenfilmpjes gemaakt. We zijn er niet heel erg druk mee, maar het is wel iets dat telkens weer opduikt. Ik zie het nog wel vastere vorm aannemen. Alleen jammer dat het zo duur is. Verder heb ik ook wel eens gedacht om in de toekomst een DirkJan computerspel te maken”.”

Door wie ben je beïnvloed in je werk?

“Dat is moeilijk om zo te zeggen. Toen ik begon met tekenen was mijn voorbeeld de Amerikaanse tekenaar Gary Larson, maar nu zou ik het niet weten. Ik kan nu niet een bepaalde tekenaar noemen, het is meer kunst in het algemeen, denk ik. Vroeger kwam het niet in me op om naar een museum te gaan, tegenwoordig doe ik dat wel.”

De wereld van DirkJan is een helemaal op zichzelf staande wereld met eigen regels. Heb je geen behoefte om in je werk wat meer bij de samenleving betrokken te zijn?

“Voorlopig niet. Hoewel, nu ik dagelijks voor de krant teken, merk ik dat daar wel meer ruimte voor zou zijn. Voor café De Wereld heb ik onder andere een karikatuur van Balkenende getekend. Ik heb al eens gedacht om hem een eigen strip te geven. Maar dat zou natuurlijk iets heel anders worden dan DirkJan.”

Tot slot: Heb je nooit de behoefte gehad om voor je carrière naar de randstad te verhuizen?

“Nee, ik zit hier prima. Ik heb hier in Oost een huis gekocht. Nijmegen is een leuke en mooie stad. Een wijk als Nijmegen-Oost vind je niet in Eindhoven, waar ik oorspronkelijk vandaan kom. Hoewel Eindhoven veel groter is dan Nijmegen, is het dorpser. Dat komt doordat Eindhoven eigenlijk een conglomeraat is van enkele dorpen. Daarnaast heb ik in de loop van de jaren natuurlijk een sociaal leven hier in Nijmegen opgebouwd. Dus ik hoef hier voorlopig nog niet weg.”