de Wijkwebsite voor Nijmegen-Oost

Straatnamen: Minister Elandstraat

De Nederlands Hervormde Kornelis Eland was in het kabinet Pierson minister van Marine voor de Liberale Unie. Omdat dit kabinet verantwoordelijk was voor de woning,- ongevallen- en leerplichtwet, ging het de geschiedenisboeken in als het kabinet van sociale rechtvaardigheid.

Door Erik van Huizen

Eland wordt 15 september 1838 geboren in het Brabantse Klundert. Hij volgt de officiersopleiding aan de Koninklijke Militaire Academie (KMA) in Breda, waar hij in 1867 docent wordt. Twee jaar later wordt hij stafofficier bataillon mineurs en sappeurs in Nijmegen. In 1872 gaat hij terug naar Breda en wordt gedetacheerd bij de KMA. Daarna is hij nog docent en directeur aan de Hogere Krijgsschool in Den Haag en commandant van de Stelling van Amsterdam. In 1897 wordt hij minister van Oorlog. In die tijd is hij, na het aftreden van minister Jansen, eveneens een maand minister van Marine.

Het kabinet Pierson. Op de achterste rij links Kornelis Eland. Verder op deze rij de ministers De Beaufort, Lely en Cort van der Linden. Op de voorste rij staand de ministers Röell, Goeman Borgesius, premier Pierson en minister Cremer.

Bekwaam

Vriend en vijand omschrijven Eland als een bekwame en beminnelijke genie-officier. Als minister brengt hij in 1898 een wijziging van de Militiewet tot stand, waardoor plaatsvervanging bij de militie wordt afgeschaft en de algemene dienstplicht ingevoerd. Het stelsel van loting ter bepaling van wie werkelijk wordt opgeroepen, blijft gehandhaafd. Uitgelotenen kunnen zich echter niet langer tegen betaling laten vervangen bij het vervullen van militaire dienst.

In 1899 brengt Eland samen met Goeman Borgesius en Cort van der Linden de Oorlogswet 1899 tot stand. Deze regelt de staat van oorlog en de staat van beleg. Bij de staat van beleg krijgt de opperbevelhebber verregaande bevoegdheden om in te grijpen in het maatschappelijk leven, bijvoorbeeld ten aanzien van de vrijheid van meningsuiting, de distributie en de inrichting van en rond militaire versterkingen.

Kamer

Eland treedt af na aanname van een amendement over de verkorting van de diensttijd naar 8,5 maand in zijn ontwerp-Militiewet. Eland verklaart aanvaarding van dit amendement onaannemelijk. Hij wil een maximale diensttijd van twaalf maanden in de wet vastleggen. De Tweede Kamer neemt het amendement met 47 tegen 44 stemmen aan en Eland ruimt het veld.

Eland gaat in 1902 met pensioen en wordt in 1905 Tweede-Kamerlid voor het kiesdistrict Arnhem. Hij houdt zich ook dan alleen met militaire zaken bezig. Hij blijft tot 1918 lid. Hij is dan 79. Eland overlijdt 8 augustus 1927 in Utrecht.